In actie komen

Autisme en in actie komen

Ik kan moeilijk schakelen

Dat betekent dat ik moeilijk op gang kom, het kost mij bergen energie om aan iets te beginnen.

Daarna… Kan ik weer niet schakelen, en blijf ik hangen in de klus, kan ik niet stoppen. Dan werk ik door tot iets naar mijn zin is, zelfs al ben ik tegen die tijd uitgeput. Dat voel ik pas nadat ik gestopt ben.

Er zijn twee dingen die spelen bij het in actie komen:

  • Executieve Functies (overprikkeling)
  • Centrale Coherentie (moeite met overgangsmomenten)

Wat anderen soms lui noemen, is vermoeidheid (bij overprikkeling) of inertie (bij overgangsmomenten). Met allebei het gevaar dat als je er niet aan toegeeft, je overspannen raakt – en als je er teveel aan toegeeft, je lethargisch wordt.

Het is heel moeilijk om daarin een balans te vinden. Als ik kijk naar waar ik tegenaan loop, wat voor mij lastig is, dan zijn het dit soort dingen. Het zoeken van de juiste balans en daar neutraal over communiceren met de omgeving (en dat met een matige ToM): hoe beland ik niet in een slachtofferrol, hoe kan ik krachtig en vanuit mezelf voor mezelf zorgen, met respect voor de ander?

Wat bij mij werkt?

  • anderen (die zeggen, we gaan nu beginnen en we gaan nu stoppen), samen doen
  • structureren (in tijd, activiteit en ruimte)
  • directe positieve beloningen
  • accepteren dat het zo is, en dat dat ook goede kanten heeft. Buiten dat, het is zoals het is

Wat werkt niet (lees: averechts):

  • straffen/negatief belonen/jezelf verwijten maken
  • te hoge verwachtingen hebben van jezelf
  • Uitgestelde beloningen: door de matige Centrale Coherentie wordt er niet snel een verband gelegd tussen de uitgestelde beloning en de actie. Dat is waarschijnlijk één van de redenen waarom autisten met name handelen vanuit intrinsieke motivatie, en minder gevoelig zijn voor geld, status, en overige ‘uitgestelde beloningen’

Time Timer

Het is handig om een time timer te gebruiken, om een duidelijk start en eindmoment te hebben voor een activiteit. Voor opruimklussen zet ik bijvoorbeeld de timer op maximaal tien minuten, en na tien minuten moet ik van mezelf stoppen met opruimen. Schoonmaken doe ik niet zelf, koken alleen als ik er energie voor heb (ik heb de beste partner die ik mij kan wensen! ).

Filed under: