Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

sensorische overprikkeling

Een veelvoorkomend kenmerk van autisme is het anders verwerken van prikkels

Geluid, licht, gedachten, tast, smaak, reuk, al deze prikkels worden niet of slecht gefilterd en komen daardoor extra hard binnen. Of ze komen niet meer binnen, bij een overload.

Iedereen met autisme is anders. Waar de éne alleen last heeft van geluid, of licht, heeft de ander last van alle mogelijke zintuigelijke informatie. En waar de éne er alleen wat eerder moe van wordt, heeft de ander na een half uur al kloppende hoofdpijn bij blootstelling. En alle combinaties hierin zijn mogelijk. Er zijn mensen die van alle prikkels gedurende de dag ‘s avonds uitgeput zijn, en er zijn mensen die alleen gevoelig zijn voor licht, maar na een half-uurtje TL-balken barstende hoofdpijn hebben. Het enige dat ons, autisten, bindt is dat prikkels niet (goed) gefilterd worden, en daarom belastend zijn.

Wat kan je daaraan doen? En wanneer kan je wat het beste doen?

Niets doen is geen optie. Wanneer je niets doet, steven je lijnrecht af op een burn-out. Dat kan op je twintigste zijn, of op je vijftigste, als je niets doet, ga je ergens de ‘man met de hamer’ tegen komen, omdat permanente structurele overprikkeling uiteindelijk je zenuwstelsel plat legt. En er is nog iets met autisten met een burn-out. En dat is zo essentieel, dat het de sleutel is van wat je wel moet doen.

Mensen met autisme en een burn-out tolereren geen prikkels meer. Op dat moment moeten alle prikkels zondermeer geëlimineerd worden, om te kunnen herstellen. Met het wegnemen van alle prikkels over een langere periode, wordt ook de tot dan toe opgebouwde prikkel-tolerantie afgebroken. Daardoor hebben autisten na een burn-out meer last van hun autisme. En daardoor duurt het zo lang voordat autisten na een burn-out terug zijn op hun voormalige niveau van functioneren, wanneer ze daar nog op terug komen. Dat gebeurt vaak ook niet.

prikkelverwerking

Het opbouwen van prikkel-tolerantie is een langzaam proces.

En omdat we allemaal anders zijn, heeft iedereen hierin haar eigen plafond. Voor de één zal het misschien ooit mogelijk worden om een wijde broek te dragen (maar nooit sokken), een ander zal zonder zonnebril naar buiten kunnen op regenachtige dagen en weer een ander zal misschien in staat zijn om bijvoorbeeld barkeepster te worden. Het eindpunt is anders. Maar de weg is eigenlijk voor iedereen hetzelfde.

prikkelverwerking onder en overbelasting

Het toverwoord is doseren op het juiste moment

Wanneer je overprikkeld bent, of bijna overprikkeld bent, moet je zo snel mogelijk alle prikkels elimineren en jezelf in veiligheid brengen. Maar wanneer je nog genoeg energie hebt, en er zijn altijd momenten op een dag dat je beter in je energie zit, dan is het handig om de prikkels op te zoeken. Niet allemaal tegelijk, en nooit meer dan je aan kan. Wanneer er nooit momenten zijn waarop je beter in je energie zit, dan is het tijd voor een paar grote structurele veranderingen in je levensstijl, want dan ligt de burn-out heel dicht in het verschiet.

prikkelverwerking trend

De crux zit hem erin, dat je een goed signaleringsplan hebt. Dat je weet in welke fase van onder- of overprikkeling je je bevindt. Dat je weet welke specifieke prikkels bij jou problemen opleveren. In feite is dat precies wat een sensorische integratie therapeute doet door bijvoorbeeld te borstelen, of door gefaseerd prikkels aan te bieden.

Een goed signaleringsplan is belangrijk.

Het is een kwetsbare vicieuze cirkel. Door jezelf met beleid aan meer prikkels bloot te stellen, neemt je prikkeltolerantie toe (je filters worden beter), waardoor je jezelf aan meer prikkels bloot kan stellen. Aan de andere kant, wanneer je jezelf overbelast en noodgedwongen aan minder prikkels bloot stelt, dan neemt je prikkeltolerantie af, waardoor je nog minder prikkels kan verdragen. De kunst is, ieder voor zich, om met je eigen signaleringsplan goed gedoseerd je eigen evenwicht hierin te vinden.

In de categorie ‘Zintuigelijke waarneming’:

Zintuigelijke waarneming

Zintuigelijke waarneming

overprikkeling bij autisme

Storende geluiden

meltdown bij autisme

Meltdowns

Overprikkeling

Overprikkeling – weten wat je voelt schema

sensorische overprikkeling

Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

prikkels en informatieverwerking

prikkels en informatieverwerking

autisme risicomanagement

autisme risicomanagement

Filed under: