Archief

studeren met autisme

Studeren met autisme

Studeren is voor velen een uitdaging.

Voor mensen met een autismespectrumstoornis kan studeren nog extra moeilijkheden geven. Maar het heeft zeker ook leuke kanten; uitgebreid mogen lezen en leren over een (semi-)zelfgekozen onderwerp kan voor sommige autisten juist heerlijk zijn.

Deze bijdrage is geschreven door Mandy, een studente met autisme. Wil jij ook een inhoudelijke bijdrage leveren? Mail info@succesvolautisme.eu

Studeren met autisme, of zonder autisme, bestaat uit verschillende fases, en het kan zinvol zijn om echt naar het moment te kijken en dus niet teveel te piekeren over wat er daarna nog gaat komen.

Het kiezen van een studie

De eerste fase bestaat uit het kiezen van een studie. Voor iedereen is het natuurlijk belangrijk om een studie te kiezen die bij je past. Maar als je autisme hebt zijn er nog extra factoren om naar te kijken. Zit je bij een studie vast aan een vast traject? Moet je verplicht een X-aantal studiepunten halen in het eerste jaar om ‘over’ te mogen? Is het een grote opleiding met massale colleges? Dit zijn allemaal vragen die extra belangrijk zijn als het voor jou nodig is om een eigen traject te volgen waarbij je niet alle vakken tegelijk hoeft te doen, of wanneer je slecht tegen menigten kan. Ga in deze eerste fase vooral eens langs de studieadviseur, hier kun je vaak al een afspraak maken voordat je überhaupt een universiteit of studie gekozen hebt.

De bachelor-fase

De tweede fase is het studeren zelf. Of je nou voor een populaire en dus vaak massale studie kiest of een opleiding hebt gekozen die wat minder druk bezocht wordt, hoorcolleges zijn er altijd. Voor studenten met autisme kunnen deze hoorcolleges lastig te volgen zijn door eventuele concentratieproblemen en door het aantal medestudenten in de zaal. Daarnaast zijn er de werkcolleges, deze zijn vaak in een kleiner groepsverband, maar het contact met de andere studenten is daardoor wel belangrijker. Enkele tips om prettig naar en door je colleges te komen:

  • Als je overgevoelig bent voor geluid en/of licht, zorg er dan voor dat je onderweg naar het college oordoppen en/of een zonnebril draagt. Vaak moet je je een weg banen door vele andere studenten om bij de juiste zaal te komen, door hier op tijd op in te spelen kom je niet overprikkeld aan bij het college.
  • Kies een vaste plek uit in de zaal, op een plek waar jij je prettig voelt. Dat kan helemaal voorin zijn (mijn persoonlijke keuze), waar je niemand voor je hebt en je de docent goed kunt zien. Aan de zijkant of achterin kan ook een goede keuze zijn, al kan het achterin soms wel wat rumoerig zijn. Middenin de zaal zal voor velen met autisme een te drukke plek zijn, maar bedenk vooral wat jij wel en niet prettig vindt.
  • Zorg dat je de docenten leert kennen. Stel vragen als je iets niet begrijpt en maak in de pauze of op een ander moment eens een praatje met de docent. Als je het maken van praatjes moeilijk vindt is het misschien makkelijker om je hierbij te focussen op de stof van dat college. Mocht je nu of in de nabije toekomst tegen een probleem aanlopen met je studie, dan kun je dit makkelijker bespreken met deze docent.
  • Als je het in de werkcolleges lastig vindt om in de groep wat bij te dragen, bespreek dit dan ook met je docent. Als deze weet waardoor het komt (dat kan zijn in verband met je autisme, maar je kunt ook het probleem omschrijven zonder je diagnose te noemen als je dat prettiger vindt), zal hij/zij het beter kunnen plaatsen en niet denken dat je je niet goed inzet.
  • Blijf contact houden met de studieadviseur. Mocht je vertraging oplopen door je autisme dan kun je vaak een financiële compensatie hiervoor aanvragen. Daarvoor is het vaak wel nodig dat je kunt bewijzen regelmatig contact te hebben gehad met de studieadviseur. Naast deze financiële reden kan de studieadviseur je natuurlijk ook erg goed helpen met, nou, advies.
  • Laat een onderwijscontract opstellen dat bij jou past. Ook hiervoor moet je bij de studieadviseur zijn. Denk hierbij aan het gebruik van een laptop tijdens colleges en tentamens, de gelegenheid om je tentamens in een niet-massale of individuele ruimte te mogen maken, toestemming om noise-cancelling headphones te mogen gebruiken tijdens een tentamen, extra tijd, etc. Er is vaak veel mogelijk op een universiteit, mits je het maar op tijd bespreekt.
  • Onderschat de hulp van medestudenten niet. Blijkt het voor jou (soms of altijd) onhaalbaar om een druk hoorcollege te volgen? Zorg dan dat je aantekeningen van een medestudent kan krijgen. Is een opdracht onduidelijk geformuleerd? Vraag een medestudent om verheldering. Mocht dit niet voldoende zijn, neem dan contact op met je docent.

Werken of master?

Na de drukke fase van je bachelor kun je ervoor kiezen om te gaan werken, of om een master te gaan volgen. Hier is vaak meer ruimte voor persoonlijk contact omdat er minder studenten zijn, maar aan de andere kant wordt er ook verwacht dat je steeds zelfstandiger kunt werken. Hierbij is het heel belangrijk om alles goed te plannen. Als je hier moeite mee hebt kun je een medestudent, een docent of de studieadviseur vragen om je te helpen.

Soms biedt de universiteit de hulp die jij nodig hebt niet aan. Soms hebben ze vooraf mooie praatjes, maar komt er uiteindelijk niets van terecht. Daarom is het nuttig om meer mensen in je netwerk te hebben die jou wanneer nodig kunnen helpen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan vrienden, je ouders, een broer of zus, een medestudent, je behandelaar of je begeleider.

Voor mij is mijn studententijd echt met ups en downs verlopen. De bachelor was druk en de overgang naar de universiteit was groot. Contact met medestudenten vond ik erg lastig, en anderen om hulp vragen al helemaal. In mijn eerste jaar heb ik daarom ook slechts 5 vakken (in plaats van de gangbare 8 vakken) gevolgd en afgerond. Vandaar ook mijn eerste tip om echt naar het moment te kijken en niet teveel te piekeren over wat nog komen gaat. Check of je je goed voelt bij wat je doet, en doe niet meer dan je aankunt. Als je op je eigen tempo een opleiding kunt doorlopen, dan is daar niets mis mee. Belangrijk is om je hierbij niet te vergelijken met anderen met of zonder een autismespectrumstoornis. Uiteindelijk gaat het erom dat jij zoveel mogelijk kennis en vaardigheden leert.

Meer lezen en weten over dit onderwerp:

Uitgebreide informatie over studeren met autisme is te vinden op de site van de NVA:

NVA studeren met autisme

Op de site van Handicap + studie:

studeren met autisme

De meeste universiteiten en hogescholen hebben informatie over studeren met autisme, bijvoorbeeld:

Universiteit Leiden studeren met autisme

rugr_logonl_rood_rgb

HvA studeren met autisme

Executieve functies – Ozonoff

Executieve functies – Ozonoff (1995)

De kwaliteit van de informatieverwerking

Met executieve functies wordt zoveel bedoeld als de snelheid en kwaliteit van informatieverwerking.

Wanneer executieve functies minder werken, wordt de informatie niet goed gefilterd. Een gevolg is dat prikkels ongefilterd binnen komen, je hoort alle geluiden, ziet alle details. En dat leidt af.

Dat gaat ten koste van je ´werkgeheugen´. Grosso modo zorgen de executieve functies voor de volgende drie

  1. Het verkrijgen van een totaaloverzicht, het zien van de grote lijnen
  2. Het kunnen toepassen van nieuwe informatie
  3. Het tegelijk kunnen uitvoeren van meerdere zaken, multitasken

Bij autisme worden deze vaardigheden getemperd. Dat wil niet zeggen dat iedereen met autisme deze zaken niet kan. Veel mensen met autisme zijn patroondenkers of beelddenkers, in plaats van woorddenkers.

Met het snel inzien van patronen, kan je bottom up een snel goed overzicht krijgen van de grote lijnen. Met patroondenken kan je snel een kapstok maken voor de nieuwe informatie, waardoor deze makkelijk bruikbaar en bereikbaar wordt. En door het aanleren van scripts en automatiseren kan multitasken toch tot de mogelijkheden behoren.

 

 

[white_box]In de categorie ‘Autisme theorieën’:

[three_columns_one]

Een regenboog aan leeftijden – Delfos
Een regenboog aan leeftijden – Delfos
Contextblindheid - Vermeulen
Contextblindheid – Vermeulen

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Leven in extremen: autisme-theorieën
Leven in extremen: autisme-theorieën
Centrale coherentie – Frith
Centrale coherentie – Frith

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

Executieve functies – Ozonoff
Executieve functies – Ozonoff
Theory of Mind (ToM) – Baron Cohen
Theory of Mind (ToM) – Baron Cohen

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

Autisme en in actie komen

In actie komen

Ik kan moeilijk schakelen

Dat betekent dat ik moeilijk op gang kom, het kost mij bergen energie om aan iets te beginnen.

Daarna… Kan ik weer niet schakelen, en blijf ik hangen in de klus, kan ik niet stoppen. Dan werk ik door tot iets naar mijn zin is, zelfs al ben ik tegen die tijd uitgeput. Dat voel ik pas nadat ik gestopt ben.

Er zijn twee dingen die spelen bij het in actie komen:

  • Executieve Functies (overprikkeling)
  • Centrale Coherentie (moeite met overgangsmomenten)

Wat anderen soms lui noemen, is vermoeidheid (bij overprikkeling) of inertie (bij overgangsmomenten). Met allebei het gevaar dat als je er niet aan toegeeft, je overspannen raakt – en als je er teveel aan toegeeft, je lethargisch wordt.

Het is heel moeilijk om daarin een balans te vinden. Als ik kijk naar waar ik tegenaan loop, wat voor mij lastig is, dan zijn het dit soort dingen. Het zoeken van de juiste balans en daar neutraal over communiceren met de omgeving (en dat met een matige ToM): hoe beland ik niet in een slachtofferrol, hoe kan ik krachtig en vanuit mezelf voor mezelf zorgen, met respect voor de ander?

Wat bij mij werkt?

  • anderen (die zeggen, we gaan nu beginnen en we gaan nu stoppen), samen doen
  • structureren (in tijd, activiteit en ruimte)
  • directe positieve beloningen
  • accepteren dat het zo is, en dat dat ook goede kanten heeft. Buiten dat, het is zoals het is

Wat werkt niet (lees: averechts):

  • straffen/negatief belonen/jezelf verwijten maken
  • te hoge verwachtingen hebben van jezelf
  • Uitgestelde beloningen: door de matige Centrale Coherentie wordt er niet snel een verband gelegd tussen de uitgestelde beloning en de actie. Dat is waarschijnlijk één van de redenen waarom autisten met name handelen vanuit intrinsieke motivatie, en minder gevoelig zijn voor geld, status, en overige ‘uitgestelde beloningen’

Time Timer

Het is handig om een time timer te gebruiken, om een duidelijk start en eindmoment te hebben voor een activiteit. Voor opruimklussen zet ik bijvoorbeeld de timer op maximaal tien minuten, en na tien minuten moet ik van mezelf stoppen met opruimen. Schoonmaken doe ik niet zelf, koken alleen als ik er energie voor heb (ik heb de beste partner die ik mij kan wensen! ).