Archief

prikkels en informatieverwerking

Prikkels – ofwel informatieverwerking

Onderprikkeling, Overprikkeling, Soorten prikkels, Prikkels mijden of opzoeken

[white_box]In de categorie ‘Zintuigelijke waarneming’:

[three_columns_one]

Zintuigelijke waarneming
Zintuigelijke waarneming
overprikkeling bij autisme
Storende geluiden
meltdown bij autisme
Meltdowns

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
sensorische overprikkeling
Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

prikkels en informatieverwerking
prikkels en informatieverwerking
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

overprikkeling bij autisme

Storende geluiden

Overprikkeling door geluid

Wat zijn storende geluiden? Dat is heel persoonlijk. Mijn partner hoort niets bij de buren en verwondert zich er soms om waar ik mij allemaal aan stoor. Ik hoor alles bij mijn buren.Toen ik nog niet wist dat ik autisme had zei ik er vaak wat van. Zij keken dan vreemd op, en van hun andere buren weet ik dat ze zich er niet aan storen. Dus dat het aan mij ligt. Ik kan wel willen dat anderen met veel kosten mijn problemen oplossen, zonder dat ik daar verantwoordelijkheid voor hoef te nemen. Tja, wie wil dat niet? Als het probleem aan mij ligt, ligt de oplossing ook bij mij…

Er bestaat van alles op het gebied van geluiddemping. Van over-ear beschermers (die ze in de bouw gebruiken), tot kneedbare wasbolletjes, siliconen plug-ins, plug-ins met noise cancelling voor op je telefoon en, voor wie iets dieper in de buidel wil tasten, overear koptelefoons met noise canceling.

Het gebruik, wat lekker zit, is persoonlijk. Zo kreeg ik de noise silicon doppen moeilijker in mijn oor dan de wasbolletjes van ohropax. Mijn dochter vond ze wel lekker zitten.

En dan zijn er nog… de op maat gemaakte oordoppen met geluiddemping. Vele autisten hebben op maat gemaakte doppen voor het slapen. De oordoppen hebben filters. Je kan oordoppen nemen waarmee je niets hoort behalve je kind. Of juist oordoppen waarmee je je kind ‘s nachts niet meer hoort. Ik heb de eerste optie, maar de laatste optie lijkt me eigenlijk ook wel wat 😛 .

Overdag heb ik vaak een koptelefoon in, dempt ook. Het voordeel van een koptelefoon met muziek, en eventueel noise canceling, is dat je niet alle prikkels wegneemt, en in plaats daarvan de prikkels doseert. Doseren van prikkels is een belangrijk stuurmiddel bij autisme. Op die manier kan je zowel onder- als overprikkeling voorkomen en desensibilisering bevorderen.

Er is bij autisme sprake van een precair evenwicht, waardoor bij de meesten een mate van desensibilisatie optreedt door blootstelling aan prikkels. Het volledig en permanent wegnemen van alle prikkels verergert de kwaal, en maakt daarom geen deel uit van de richtlijnen.

Dus oordoppen mag je om die reden alleen met beleid gebruiken. En het volledig geluid-dicht maken van woningen voor autisten is onwenselijk (verergert het probleem).

[three_columns_one]

overprikkeling storende geluiden
Oorkappen gaan over de oren en beschermen tegen harde geluiden. Ze worden gebruikt in de bouw, op vliegvelden en in andere beroepen waar er veel geluidsoverlast is.

[/three_columns_one]
[three_columns_one]

overprikkeling storende geluiden
Oordopjes gaan in de oren. Er zijn er van was, van siliconen en van verschillende andere materialen. In soorten en maten. Er zijn er zelfs met diverse filters, waardoor bepaalde type geluiden kunnen worden buiten gesloten.

[/three_columns_one]
[three_columns_one_last]

overprikkeling storende geluiden
OTO-plastieken zijn op maat gemaakte oordoppen. Hier kunnen filters in gezet worden. Deze gehoorbeschermers hebben het hoogste draagcomfort. En in de doorzichtige versie ziet niemand dat je oordoppen draagt.

[/three_columns_one_last]
[divider]

Onderprikkeling op geluid

Wat ook nog wel eens voor komt bij autisme, is onderprikkeling op geluid. Dan is er behoefte om een rock-concert bij te wonen, naar een voorstelling te gaan van Stomp (die overal geluid uit halen, een zalige voorstelling voor autisten).

En leg dat maar eens uit, dat je niet tegen het zachte tikken van de klok kan, of tegen het zoemen van een TL-lamp, en dan vrijwillig en met plezier twee uur naar dit soort herrie-mafkezen gaat kijken en luisteren:

Werk

Mag ik een paar tips geven, als het niet uitkomt, sla mij gerust om de oren 😛

Een kamer alleen is leuk, maar het gevaar bestaat dat collega’s over je gaan roddelen of jaloers worden. Rudy Simone beschrijft dat vrij expliciet in haar boek Aspergers on the Job. Wanneer een tussenoplossing mogelijk is (bijvoorbeeld een halve dag alleen zitten of met een andere rustige collega verder weg bij het lawaai zitten), dan kan dat soms schelen.

Mijn leidinggevende heeft mij een setje plugin-oordoppen gegeven. Één van mijn kamergenoten staat er namelijk op dat de radio aan staat (Sky, of all worse case scenarios!!!) en de deur open. Voor mij werken die oordoppen goed. Zij werkt deeltijd, drie dagen, en ik werk één dag in de week thuis, dus ik heb maar twee dagen last van Sky-radio in totaal. Of last is het eigenlijk niet meer, ik houd enorm van gezelligheid en vind het heerlijk op onze werkkamer. Dan draai ik op mijn oordoppen achter elkaar hetzelfde nummer, urenlang, daarop kan ik mij goed concentreren.

Het is maar goed dat ik dan oordoppen in heb, de rest zou gek van mij worden!

[white_box]In de categorie ‘Zintuigelijke waarneming’:

[three_columns_one]

Zintuigelijke waarneming
Zintuigelijke waarneming
overprikkeling bij autisme
Storende geluiden
meltdown bij autisme
Meltdowns

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
sensorische overprikkeling
Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

prikkels en informatieverwerking
prikkels en informatieverwerking
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

Overprikkeling

Overprikkeling: Een weten wat je voelt – schema maken

Grip op overprikkeling – stap 1

De eerste stap is voor jezelf duidelijk krijgen wanneer je hoeveel last hebt van welke prikkels – weten wat je wanneer voelt. De tweede stap is om te weten wanneer je in welk energieniveau zit.

Daarna kan je:

  1. zorgen dat je meer bewust wordt van deze prikkels en van je huidige energieniveau, bijvoorbeeld door mindfulness

  2. De prikkels doseren: wegnemen als je overprikkeld bent of te laag in je energie zit en toevoegen als je a. onderprikkeld bent of b. genoeg energie hebt om je prikkeltolerantie op te bouwen.

Inzicht in je eigen prikkelgevoeligheid

Tip: loop eens een blote-voetenpad, een sensatie voor al je zintuigen

Het beste kan je per zintuig een schema maken met voorbeelden van overprikkeling en onderprikkeling, wanneer deze het meest voor komen en wat er in jouw geval bij helpt. Om een voorbeeld te geven, staat hieronder een overzicht van wat ik zoal voel aan onder- en overprikkeling. Het wanneer houd ik even voor mijzelf, dat is een kwestie van een extra kolom aan je lijst toevoegen. Ik kan iedereen van harte aanbevelen om een keer zo’n overzicht te maken, omdat dat duidelijk maakt wat zintuiglijke informatie doet met je energie-niveau. Bovendien werkt het, in ieder geval voor mij, geruststellend wanneer ik weet wat ik in een bepaalde situatie kan doen. Dat geeft mij richtlijnen en handvatten, zodat ik zelf bewuste keuzes daarin kan maken.

 

Zintuig Onderprikkeling of overprikkeling? Waarvan raak je onderprikkeld? Waarvan raak je overprikkeld? Wat kan je doen?
Auditief Overprikkeling Radio/achtergrondgeluiden Gebruik oordoppen, of een koptelefoon met noisereduction – heb je wel/niet de mogelijkheid om je terug te trekken?
Auditief Onderprikkeling Stilte Gebruik koptelefoon voor eigen muziek
Reuk/geur Overprikkeling Deodorant en parfum van collega’s, wij hebben één iemand in het gebouw en ik ruik het als ze binnen een uur voor mij ergens is geweest, ga daar bijna van over mijn nek, van haar parfum (en leg dat maar eens uit!) – zweetgeuren – Sinaasappelaroma om arbeidsproductiviteit te verhogen – ozon van printers – Stof en chemicaliën – Mensen die hun handen niet hebben gewassen na hun toiletgang, of met te geurige zeep Bijhouden wanneer mensen gewoonlijk ergens zijn, en dan omlopen of op een andere werkplek gaan zitten, frisse lucht opzoeken, een raam open zetten – Bespreekbaar maken – Soms kan je aan geuren wennen, wanneer je jezelf er langer aan bloot stelt, dan ruik je ze niet meer zo sterk
Visueel Overprikkeling TL-licht, zonlicht, te donker licht of te licht licht en vals licht – eindeloze stapels papieren op een bureau Een pet of een zonnebril bril dragen – De kleuren of de lichtintensiteit van je beeldscherm wijzigen – Dim het licht – Vraag om een plaatsje bij het raam of juist niet – Zorg voor een constante lichtbron
Visueel Onderprikkeling Te witte muren of te weinig rommel, van sereniteit word ik onrustig Posters ophangen, van een rustig blauw meer of een panorama-uitzicht in de bergen
Tast Overprikkeling Temperatuur, de airco, de verwarming – knellende kleding, sieraden, schoenen – Kleding die kriebelt of jeukt – Collega’s die je aanraken – kleverige kleren, het soort plastic van de pen of, gelukkig wordt dat niet meer gebruikt: glad kopieerpapier (rillingen krijg ik daarvan) Kleed jezelf in laagjes, dan kan je gedurende de dag iets uit of aantrekken, om de temperatuur voor jezelf comfortabel te houden – Leg een vest of poncho op je werk, voor het geval het onverwacht koud is – Zoek kleding uit van zachte stoffen, bij voorkeur ademende stoffen zoals katoen, maar ook fleece geven over het algemeen minder overprikkeling – Laat je collega’s weten of en wanneer ze je mogen aanraken – leren wat lekker zit en leuk staat: Stress verhoogt de sensorische overgevoeligheid.
Tast Onderprikkeling Te losse kleding – Behoefte om te friemelen Een riem, of een strak zittend hemd helpen tegen onderprikkeling – Zorg voor wat ‘friemeldingen’ in je la of etui, bijvoorbeeld een friemelpen, of een tangle, paperclips, elastiekjes, etcetera
Propriocepsis Overprikkeling Behoefte aan druk, vastheid Draag een riem, die je strak aan kan trekken, strakke onderkleding. Of misschien is het mogelijk een drukvest te dragen?
Propriocepsis Onderprikkeling Behoefte om te wiebelen Is het mogelijk om een wiebelkussen te hebben, of een kniestoel, of een deel van de dag staand te werken? Hang een hangmat in je huis, of een hangstoel, zodat je aan je wiebelbehoefte kan voldoen op een dag.
Info/gedachten/algemeen In welke mate, wanneer, etc. Bijvoorbeeld drukke meetings, met veel aanwezigen of waarbij veel informatie in korte tijd wordt gegeven Vaker pauzeren/even uitrusten/kort buiten wandelen –  Korte mindfulness of ontspanningsoefeningen oefeningen – Zorgen dat je goed uitgerust bent (van tevoren (thuis) ontprikkelen) – Goed voor jezelf zorgen (gezond eten, slapen, niet roken/alcohol drinken) – Voldoende water drinken (zodat je je afvalstoffen kwijt kan) – Drukke dagen meer spreiden over de week

[white_box]In de categorie ‘Zintuigelijke waarneming’:

[three_columns_one]

Zintuigelijke waarneming
Zintuigelijke waarneming
overprikkeling bij autisme
Storende geluiden
meltdown bij autisme
Meltdowns

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
sensorische overprikkeling
Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

prikkels en informatieverwerking
prikkels en informatieverwerking
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

[white_box]In de categorie ‘Op zoek naar de juiste interventies’:

[three_columns_one]

interventies behandeling
Op zoek naar de juiste interventies
mindfulness bij autisme
mindfulness bij autisme
gedachten uitdagen
gedachten uitdagen

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
Signaleringsplan maken
Signaleringsplan maken
energielog werkactiviteiten
Energie in je werk: meten is weten

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

Diagnose ja of nee
Diagnose ja of nee
denkpatronen veranderen
Denk om!
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

meltdown bij autisme

Meltdowns

Iedereen ervaart meltdowns

Volgens mij is dat soort van menselijk. Alleen autisten hebben het vaker en heviger. Daarom zijn meltdowns bij autisme iets waar je serieus rekening mee moet houden.

Een meltdown is niets meer dan het over de kop gaan van je zenuwstelsel, en zoals het plaatje onderaan laat zien, gebeurt dat door tussenkomst van de Amygdala. Bij een meltdown is er sprake van een vechten-, vluchten- of verstarren-reactie. Alle drie kunnen ze voorkomen, in vele variaties.

Zelf heb ik last van drie soorten meltdowns:

  1. een driftbui (die vind ik zelf het ergste, daarna ben ik helemaal leeg, en ik schaam mij, en voel me schuldig, en weet me geen raad, etc)
  2. een huilbui (daarna ben ik ook helemaal leeg, maar een huilbui kan ik handelen)
  3. Verstarren. Dit overkomt mij zelden. Verstarren is niet meer kunnen praten, niet meer kunnen bewegen, verstenen, in jezelf keren.

  4. Dit is geen meltdown, ondanks dat ik hier het meest last van heb bij overprikkeling: dagen achter elkaar indringende kloppende hoofdpijn.

Driftbuien

Mijn driftbuien kan ik redelijk goed voorspellen. En toelaten, nu ik weet wanneer ze komen, en ze niet meer als een verrassing komen voor mij of mijn omgeving. Ik had eerst gezegd aan anderen wanneer ze komen. En daardoor kwamen ze niet meer.

Mijn driftbuien vind ik zelf het meest beangstigend. Omdat ik een hekel heb aan mensen die ineens agressief gedrag vertonen. Ik heb daar hele slechte herinneringen aan. Dat is altijd mijn grootste angst geweest, dat ik zulke driftbuien zou krijgen. Een diepgewortelde angst. Maar om de één of andere reden ben ik wel altijd in control, ook tijdens mijn driftbuien. Ik kan niet zo goed loslaten, of mezelf laten gaan. Ik heb nog nooit dingen kapot gegooid of zoiets, op één of andere manier blokkeer ik dan gewoon. Dat is wel mijn zegen. Eigenlijk.

Daarnaast kan ik wel plotseling uitvallen, als iemand langdurig over mijn grenzen gaat, bijvoorbeeld als één van de kinderen eindeloos doorzeurt. Voorheen zou ik dan uiteindelijk flippen, ik kan helemaal niet tegen dit soort gedrag. Ik heb geleerd hoe ik in een eerder stadium al kan voelen en aangeven dat ze een grens overgaan. Zodat ik niet onverwacht uitval. En zodat ik minder vaak uitval tegen de kinderen. Niet dat ik vaak uitval, het onverwachte maakt het eng voor ze.

Huilbuien

Mijn huilbuien vind ik niet zo erg. Op een bepaalde manier. Binnenshuis heb ik driftbuien en buitenshuis heb ik huilbuien. Vraag me niet hoe dat kan, heeft met controle te maken waarschijnlijk (bij mij heeft alles met controle en loslaten te maken, dus dat is simpel).

Op mijn werk dus… en best regelmatig. Het nadeel van huilbuien (of van situaties buitenshuis) is dat ze minder goed voorspelbaar zijn. Mijn hormooncyclus heeft er invloed op. In mijn vruchtbare periode huil ik veel makkelijker, de andere dagen bijna niet. Ik ben dan veel gevoeliger en eerder overprikkeld, blijkbaar. Daarnaast zijn er veel meer onvoorspelbare gebeurtenissen.

Bijvoorbeeld eens had een collega een deel van mijn werk gedaan, zonder dit met mij te overleggen. En volkomen onnodig, naar mijn mening. Hij is zo’n mannetje, een strebertje, dat graag over andermans ruggen wil scoren (waarschijnlijk is hij dat trouwens helemaal niet, en is dit zo’n typisch voorbeeld van dat ik iemand niet in kan schatten en het om teleurstelling te voorkomen alvast extreem negatief invul). Ik kan er niet tegen wanneer ik niet alles onder controle heb. En ik zag deze niet aankomen. Dus ik moest huilen. Tegenwoordig zeg ik er bij dat dat is omdat ik overprikkeld ben. Of eigenlijk zei ik helemaal niets, want ik kon niets meer zeggen. Ik ben weggelopen, bij mijn leidinggevende binnen gestapt (die zich waarschijnlijk afvroeg wat er gaande was), het duurde vijf minuten voordat ik iets kon zeggen. En tóen zei ik dat ik overprikkeld was. En waarom.

Dat is wel een puntje. Omdat ik dit soort dingen op mijn werk heb, belemmert mij dat om hoger op te komen. In die zin heb ik er heeeeeel veeeeeeel last van. De andere kant is dat ik er niet zo mee zit. Volgens mij heeft de hele wereld mij weleens zien huilen, ik vind huilen niet zo erg, denk ik. En het lucht op. Daarna ben ik ook op, moet ik even douchen en bijslapen.

Volgens Temple Grandin is het mogelijk om de vorm van je meltdown te beïnvloeden. Dat je geen driftbuien meer hebt, alleen nog huilbuien. Het voordeel daarvan is dat wanneer iemand huilt, anderen geneigd zijn om te troosten. Terwijl als iemand boos wordt, worden anderen nog bozer, en kom je in een negatieve spiraal terecht. Het is goed om te begrijpen, en aan je omgeving te laten weten, dat je woede-uitbarsting of je huilbui het gevolg is van overprikkeling, en niet gerelateerd aan de ander. Daarmee haal je van tevoren een hoop kou uit de lucht. Je voorkomt op die manier problemen en conflicten met mensen, waar je niets aan kan doen (en leg dat maar eens achteraf uit…).

meltdown bij autisme

Chronische overprikkeling

Tot zover de acute overprikkeling. Dan is er de chronische overprikkeling. Hoewel chronisch niet het juiste woord is, ik denk dat het wel goed het verschil aangeeft. De driftbuien en huilbuien hebben een directe aanleiding. De hoofdpijn heeft dat veel minder.

Soms is er een directe aanleiding. Zoals een vergadering met 20 mensen. Dan weet ik dat ik hoofdpijn heb. Of wanneer ik een lang stuk heb gereisd (meer dan 2 uur op een dag ongeveer), dan weet ik dat ik hoofdpijn krijg. Vooral wanneer ik in mijn vruchtbare periode (en dus prikkelgevoeliger) ben. Maar meestal is het een opeenstapeling van kleinere gebeurtenissen, te weinig rust, te weinig tijd/ruimte voor mezelf, te weinig mijn eigen dingen kunnen doen, teveel stress, teveel veranderingen, onmerkbaar, misschien de omslag van het weer. Teveel koffie. Te weinig fruit. Dat alles bij elkaar.

Het eerste wat ik dan moet doen is pijnstillers nemen, en een warme douche (ik reageer sterk positief op warmte) en in het pikkedonker met oordoppen in alle rust op bed gaan liggen en bijslapen.

Vaak blijft de hoofdpijn een paar dagen aan. Dan moet ik rustig aan doen, maar niet niets. Vooral het normale ritme volgen, werken, gezin, daarnaast zo min mogelijk afspraken plannen, koptelefoon indoen overdag, zo min mogelijk aan indrukken bloot staan, dus eventueel een vergadering laten schieten of een klusje doen dat ook belangrijk is, en mij makkelijk af gaat, dat geen energie van zichzelf kost, of waar ik zelfs energie van krijg (van sommige werkzaamheden, bijvoorbeeld het maken van berekeningen, krijg ik energie).

Dit jaar had ik me voorgenomen om verspreid over het jaar meer dagen vrij te nemen. En dat werkt goed. Dat voorkomt dat overprikkeling zich teveel opbouwt. Hoewel ik gisteren redelijk overprikkeld was, op een vakantie-dag. Ik moet de kinderen meer zelf op pad sturen en meer mijn eigen rust pakken.

Een meltdown is een signaal

Een boodschap van mijn lichaam aan mij, dat ik te ver ben gegaan. Dat ik alle andere signalen heb gemist. Hoe beter ik de andere signalen leer herkennen en serieus neem, hoe minder ik last heb van meltdowns. En hoe meer energie ik heb om veel dingen te kunnen. Op dit moment kan ik meer, doe ik meer, dan 2 jaar geleden, en heb ik minder meltdowns.

Het is niet dat ik meer energie heb. Ik vroeg dit aan mijn partner: heb ik meer energie? En hij zei: nee, maar je hebt er vrede mee dat je soms weinig of geen energie hebt. Je kan het loslaten, en raakt er niet door gestresst.
https://i2.wp.com/www.nature.com/scientificamerican/journal/v306/n4/images/scientificamerican0412-48-I5.jpg?w=604

[white_box]In de categorie ‘Zintuigelijke waarneming’:

[three_columns_one]

Zintuigelijke waarneming
Zintuigelijke waarneming
overprikkeling bij autisme
Storende geluiden
meltdown bij autisme
Meltdowns

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
sensorische overprikkeling
Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

prikkels en informatieverwerking
prikkels en informatieverwerking
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

sensorische overprikkeling

Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

Een veelvoorkomend kenmerk van autisme is het anders verwerken van prikkels

Geluid, licht, gedachten, tast, smaak, reuk, al deze prikkels worden niet of slecht gefilterd en komen daardoor extra hard binnen. Of ze komen niet meer binnen, bij een overload.

Iedereen met autisme is anders. Waar de éne alleen last heeft van geluid, of licht, heeft de ander last van alle mogelijke zintuigelijke informatie. En waar de éne er alleen wat eerder moe van wordt, heeft de ander na een half uur al kloppende hoofdpijn bij blootstelling. En alle combinaties hierin zijn mogelijk. Er zijn mensen die van alle prikkels gedurende de dag ‘s avonds uitgeput zijn, en er zijn mensen die alleen gevoelig zijn voor licht, maar na een half-uurtje TL-balken barstende hoofdpijn hebben. Het enige dat ons, autisten, bindt is dat prikkels niet (goed) gefilterd worden, en daarom belastend zijn.

Wat kan je daaraan doen? En wanneer kan je wat het beste doen?

Niets doen is geen optie. Wanneer je niets doet, steven je lijnrecht af op een burn-out. Dat kan op je twintigste zijn, of op je vijftigste, als je niets doet, ga je ergens de ‘man met de hamer’ tegen komen, omdat permanente structurele overprikkeling uiteindelijk je zenuwstelsel plat legt. En er is nog iets met autisten met een burn-out. En dat is zo essentieel, dat het de sleutel is van wat je wel moet doen.

Mensen met autisme en een burn-out tolereren geen prikkels meer. Op dat moment moeten alle prikkels zondermeer geëlimineerd worden, om te kunnen herstellen. Met het wegnemen van alle prikkels over een langere periode, wordt ook de tot dan toe opgebouwde prikkel-tolerantie afgebroken. Daardoor hebben autisten na een burn-out meer last van hun autisme. En daardoor duurt het zo lang voordat autisten na een burn-out terug zijn op hun voormalige niveau van functioneren, wanneer ze daar nog op terug komen. Dat gebeurt vaak ook niet.

prikkelverwerking

Het opbouwen van prikkel-tolerantie is een langzaam proces.

En omdat we allemaal anders zijn, heeft iedereen hierin haar eigen plafond. Voor de één zal het misschien ooit mogelijk worden om een wijde broek te dragen (maar nooit sokken), een ander zal zonder zonnebril naar buiten kunnen op regenachtige dagen en weer een ander zal misschien in staat zijn om bijvoorbeeld barkeepster te worden. Het eindpunt is anders. Maar de weg is eigenlijk voor iedereen hetzelfde.

prikkelverwerking onder en overbelasting

Het toverwoord is doseren op het juiste moment

Wanneer je overprikkeld bent, of bijna overprikkeld bent, moet je zo snel mogelijk alle prikkels elimineren en jezelf in veiligheid brengen. Maar wanneer je nog genoeg energie hebt, en er zijn altijd momenten op een dag dat je beter in je energie zit, dan is het handig om de prikkels op te zoeken. Niet allemaal tegelijk, en nooit meer dan je aan kan. Wanneer er nooit momenten zijn waarop je beter in je energie zit, dan is het tijd voor een paar grote structurele veranderingen in je levensstijl, want dan ligt de burn-out heel dicht in het verschiet.

prikkelverwerking trend

De crux zit hem erin, dat je een goed signaleringsplan hebt. Dat je weet in welke fase van onder- of overprikkeling je je bevindt. Dat je weet welke specifieke prikkels bij jou problemen opleveren. In feite is dat precies wat een sensorische integratie therapeute doet door bijvoorbeeld te borstelen, of door gefaseerd prikkels aan te bieden.

Een goed signaleringsplan is belangrijk.

Het is een kwetsbare vicieuze cirkel. Door jezelf met beleid aan meer prikkels bloot te stellen, neemt je prikkeltolerantie toe (je filters worden beter), waardoor je jezelf aan meer prikkels bloot kan stellen. Aan de andere kant, wanneer je jezelf overbelast en noodgedwongen aan minder prikkels bloot stelt, dan neemt je prikkeltolerantie af, waardoor je nog minder prikkels kan verdragen. De kunst is, ieder voor zich, om met je eigen signaleringsplan goed gedoseerd je eigen evenwicht hierin te vinden.

[white_box]In de categorie ‘Zintuigelijke waarneming’:

[three_columns_one]

Zintuigelijke waarneming
Zintuigelijke waarneming
overprikkeling bij autisme
Storende geluiden
meltdown bij autisme
Meltdowns

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
sensorische overprikkeling
Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

prikkels en informatieverwerking
prikkels en informatieverwerking
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

autisme risicomanagement

Autisme-risicomanagement

Risico = kans x (effect of gevolg)

Voor mijn werk doe ik vrij veel met risicomanagement, en het leek me grappig om dit eens toe te passen op overprikkeling bij autisme :euh:

(in de categorie: FIEPEN :dance: )

B

epalen van de kans (risico-factoren):

  • Overgangsmomenten (een overgang is een wijziging in tijd, ruimte en/of activiteit: hoe groter de overgang, hoe groter de kans)
  • Verandering (een verandering is iets dat anders verloopt dan gewoonlijk, bijvoorbeeld de volgorde van eten en opruimen)
  • Vermoeidheid
  • Honger
  • Sensorische prikkels (geluid, licht, zand, wind, kleding, etc.)
  • Sociale prikkels (kinderen met ADHD, sociale eisen, etc.)
  • Een beroep doen op executieve functies ( -> overprikkeling)

 

Gevolg:

  • Huilbuien
  • Driftbuien
  • Uitval (meltdown: vechten, vluchten of verstarren)
  • Overig (trein missen, breken van spullen, breken van vriendschap, etc.)

 

Risico-beheersmaatregelen (op kans en op gevolg):

Risico elimineren

Dat is zoveel als besluiten de activiteit niet te doen

Risico verminderen

  • Overgangsmomenten ruim van tevoren aangeven
  • Veranderingen beperken of ruim van tevoren aangeven
  • Rusttijd, rustruimte & rustige activiteit inplannen
  • Eten geven
  • Prikkels verminderen: zonnebril, zachte stoffen, etcetera
  • Sociale prikkels verminderen: ‘alleen-tijd’ inplannen
  • Geen belastend (overbelastend) beroep doen op executieve functies
  • Gevolgen beperken: altijd zorgen voor een plan B als je je trein moet halen, zodat druk niet te groot wordt en gevolgen ‘beperkt’ blijven (=effectenkant)

Overdragen van het risico

Betrek anderen, leg aan andere mensen (kinderen) uit wat er kan gebeuren, zodat ze niet schrikken en weten dat het niet aan hen ligt. Vertel anderen wat ze kunnen doen (b.v. weglopen van de situatie), zodat ze zich niet machteloos voelen. Betrek anderen bij het verminderen van de risico’s, zodat je zelf niet leeggezogen wordt voor wat betreft energie.

Het risico accepteren

Soms is het niet anders. Soms moeten dingen, komen dingen onverwachts en volgt er een huilbui, driftbui of uitval. Dit is menselijk. Je kan niet altijd alles voorkomen, dan is het beter om de situatie te accepteren zoals die is, dat je (kind) midden in de HEMA op de grond ligt te krijsen op zaterdagmiddag.

[white_box]In de categorie ‘Zintuigelijke waarneming’:

[three_columns_one]

Zintuigelijke waarneming
Zintuigelijke waarneming
overprikkeling bij autisme
Storende geluiden
meltdown bij autisme
Meltdowns

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
sensorische overprikkeling
Sensorische overprikkeling – liever doseren dan elimineren

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

prikkels en informatieverwerking
prikkels en informatieverwerking
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]

[white_box]In de categorie ‘Op zoek naar de juiste interventies’:

[three_columns_one]

interventies behandeling
Op zoek naar de juiste interventies
mindfulness bij autisme
mindfulness bij autisme
gedachten uitdagen
gedachten uitdagen

[/three_columns_one]

[three_columns_one]

Overprikkeling
Overprikkeling – weten wat je voelt schema
Signaleringsplan maken
Signaleringsplan maken
energielog werkactiviteiten
Energie in je werk: meten is weten

[/three_columns_one]

[three_columns_one_last]

Diagnose ja of nee
Diagnose ja of nee
denkpatronen veranderen
Denk om!
autisme risicomanagement
autisme risicomanagement

[/three_columns_one_last][divider][/white_box]